پوکی استخوان یا استئوپروز از دیرباز وجود داشته ولی زیاد مورد توجه قرار نمی گرفت به دلیل این که علائم خاصی به غیر از شکستگی استخوان در موارد پیشرفته از خود نشان نمی دهد.

پوکی استخوان شایع ترین بیماری متابولیک استخوان است که امروزه به عنوان یک معضل بهداشت عمومی شناخته می شود که با بالارفتن سن متوسط جامعه اهمیت آن روز به روز بیشتر می شود. به طوری که سازمان بهداشت جهانی در سال 1991 پوکی استخوان را همراه با سرطان، سکته قلبی و سکته مغزی 4 دشمن اصلی بشر اعلام کرد.


برای خود تان تراکم استخوان آرزو کنید

تراکم استخوان در نقطه مقابل پوکی استخوان قرار دارد. کسانی که درگیر بیماری پوکی استخوان نیستند، از موهبتی به نام تراکم استخوان استفاده می کنند، چیزی که امیدواریم برای همه شما پیش بیاید و وجود داشته باشد.

برای آن که بدانید از پوکی استخوان رنج می برید یا نه، باید به پزشک مراجعه کنید و احتمالا اسکن استخوان بدهید، با توجه به این که ایران جامعه جوانی دارد، احتمال شیوع این بیماری در چند سال آینده زیاد است.

این بیماری خاموش است

این بیماری بزرگ ترین دغدغه خانم ها برای روزهای میانسالی است. مشکلی که دیر یا زود سراغ همه ما را خواهد گرفت. بنابراین خود را آماده مقابله کنید.

پوکی استخوان «بیماری خاموش» نامیده می شود زیرا علائم بالینی نداشته و در صورت پیشگیری و درمان نکردن پیشرفت می کند و اولین بار خود را با عوارض جانبی که همان شکستگی استخوان و حتی گاهی مرگ است نشان می دهد.

در حالی که این بیماری ناتوان کننده، در مراحل اولیه قابل تشخیص، پیشگیری و درمان است. پوکی استخوان بیماری ای است که با کاهش توده استخوانی و تغییر ساختمان میکروسکوپی استخوان، منجر به افزایش شکستگی استخوان و افزایش ریسک شکستگی (نه لزوما بروز شکستگی) می شود.

خانم ها بیشتر در خطر هستند

در سنین بالای 50سال ریسک شکستگی های شایع از پوکی استخوان در استخوان بالای پا، مهره های کمر و انتهای استخوان ساعد افزایش پیدا می کند که در خانم ها 40درصد و در آقایان 12درصد است. مطالعات اولیه واحد استئوپروز مرکز تحقیقات روماتولوژی دانشگاه تهران نشان می دهد که متأسفانه دانسیته استخوان (تراکم استخوان) در ایرانیان نسبت به استانداردهای بین المللی کمتر است. به طوری که در خانم ها این دانسیته در ستون فقرات 5/6 درصد و استخوان بالای پا 4/5 درصد پایین تر است و در آقایان این کاهش در ستون مهره ها به طور متوسط 8/13 درصد و در استخوان بالای پا 6/4 درصد است.

 مسائلی که روی استخوان های تاثیر می گذارند

ارث

بیش از 80درصد تغییرات توده استخوانی وابسته به فاکتورهای ژنتیک است. تراکم استخوان به خصوص در خانم های جوان ارتباط بسیار نزدیکی یا تراکم استخوان در وابستگان آنها دارد.
ارتباط تراکم استخوان در 2قلوهای تک تخمکی بسیار نزدیک تر از 2قلوهای 2تخمکی است.
نقص های ژنتیک در گیرنده های ویتامین D نیز سبب کاهش تراکم استخوان می شود.
جنس

توده استخوانی در آقایان بیشتر از خانم هاست. متاسفانه!
افزایش توده استخوانی از بدو تولد تا سن 20سالگی صورت می گیرد و از سن 20 تا 40سالگی تقریبا حالت Ploto یا کفی پیدا می کند، این یک شرایط بینابینی است که می تواند افزایش توده استخوانی را در برداشته باشد.
بعد از 40سالگی دوران کاهش تراکم استخوان آغاز می شود که آن هم بستگی به عوامل گوناگون دارد.
چه ورزشی برای استخوان های مفید است

ورزش در سنین نوجوانی، بلوغ و رژیم غذایی مناسب باعث افزایش توده استخوانی می شود. ورزش بیش از حد و استفاده غیرمنطقی از مکمل های غیراستاندارد به خصوص اگر در خانم ها باعث قطع قاعدگی زودرس بشود، کاهش توده استخوانی را به دنبال دارد. انجام ورزش باید به صورت منظم و مفرح باشد و قطع ناگهانی آن عاملی در جهت کاهش توده استخوانی است.

برای آن که محتاج صندلی چرخ دار نشویم

نکته مهمی که باید به آن توجه داشت این است که بیماری پوکی استخوان بیماری خطرناکی است، زیرا تا قبل از شکستگی اندام هیچ علامتی از خود نشان نمی دهد.شایع ترین عوارض این بیماری، شکستگی مهره ها به صورت خود به خود یا با یک ضربه خفیف است که کاهش قد و خمیدگی کمر را می تواند به دنبال داشته باشد. خطرناک ترین شکستگی مربوط به بالای پا، ساعد و بازوست.نکته مهم این است که 50درصد افرادی که دچار این شکستگی ها می شوند از نظر توانایی به ندرت شرایط مساعد و یا شرایط قبل از شکستگی را پیدا می کنند و 20درصد این افراد کاملا ناتوان می شوند. به حدی که با صندلی چرخ دار باید امورات شان را بگذرانند و 20درصد هم در همان سال اول به دلیل عوارض شکستگی جان خود را از دست می دهند.

سیکل های قاعدگی را کنترل کنید

در میان هورمون های زنانه استروژن عاملی است که باعث تحریک و جذب کلسیم از روده ها می شود و پروژسترون مانع از اثر ترکیبات کورتون دار بر بدن می شود و ترکیب استخوان سازی را بیشتر می کند.

توده استخوانی در خانم ها به وضعیت سیکل های قاعدگی بستگی دارد. شروع زودرس قاعدگی باعث افزایش توده استخوانی و تاخیر آن موجب کاهش توده استخوانی می شود. قاعدگی نامنظم کاهش توده استخوانی را به دنبال دارد پس کنترل سیکل های قاعدگی مرتب از ضروریات است. قاعدگی نداشتن به مدت یک سال یائسگی محسوب می شود اما اگر خانمی اقدام به برداشتن تخمک ها کند، بعد از2 ماه یائسه محسوب می شود که شروع پوکی استخوان را به دنبال دارد.

این غذاها را نخورید

تغذیه اثر بسیار مهمی در میزان توده استخوانی دارد. مهم ترین عامل افزایش توده استخوانی کلسیم است و میزان کلسیم در غذای روزانه تاثیر بسزایی در این خصوص و اختلالات در نحوه مصرف غذا و نوشیدنی ها دارد. رژیم های لاغری غیراستاندارد یا خودسرانه، کم اشتهایی و استفاده بی رویه از غذاهای فست فود عوامل موثری در زمینه سازی پوکی استخوان هستند.

نمک نخورید، نمکدان بشکنید!

نمک عاملی است که مانع از جذب کلسیم می شود پس استفاده از دوغ های آماده در بازار که مملو از نمک است جذب کلسیم را دچار اختلال می کند، بنابراین از دوغ بدون نمک که در منزل تهیه می شود استفاده کنید. در مورد استفاده از ویتامین ها و مکمل ها و دارو حتما با پزشک معالج خود مشورت کنید و بدون تجویز پزشک و به توصیه دیگران اقدام به استفاده از داروها و مکمل ها نکنید. به امید زندگی سالم و پر از نشاط.

بیماری هایی که استخوان ها را مستعد پوکی می کنند

بعضی از بیماری ها می توانند عامل پوکی استخوان باشند.

سرطان ها و بیماری هایی که با مصرف کورتون زیاد همراه است.
بیماری دیابت
بیماری کم کاری تیروئید
فعال شدن بیش از اندازه هورمون پاراتیروئید
یائسگی زودرس
در نهایت افزایش سن
عوامل فرعی دیگر
بی تحرکی (بیش از 6ماه در بستر بیماری بودن)
فقدان کلسیم و ویتامین D در رژیم غذایی.
فقدان نورآفتاب (وجود نورآفتاب برای تبدیل
ویتامین D به 3D که فرم قابل جذب است ضروری است)
توده بدنی BMI زیر 19 (لاغری مفرط)
مصرف سیگار
مصرف هپارین (داروی ضدانعقاد) و ضد تشنج.
راه هایی برای فرار از شکستگی استخوان

توصیه به تغذیه مناسب، ورزش و تحرک در کودکان تا سن بلوغ.
استفاده مناسب از شیر(حداقل 2 لیوان در روز)
استفاده از نور خورشید.
در بزرگسالان مصرف روزانه 1000 تا 1500 میلی گرم کلسیم و400 تا 800واحد ویتامین D.
کف دست ها را به سمت خورشید بگیرید

وقتی به بیماران یا افراد سالم توصیه می شود از نورخورشید استفاده کنند. دچار این اشتباه می شوند که اگر نورخورشید با لباس تماس داشته باشد کافی است، که این یک باور غلط است. تماس نورخورشید با پوست بدن اثربخشی خاص خودش را در تبدیل ویتامین D به 3D دارند.بنابراین به خانم ها توصیه می شود؛ به مدت 15دقیقه روزانه کف دست ها را در معرض تابش نورخورشید قرار دهند. در هر شرایطی امکان چنین حرکتی وجود دارد. نکته دوم این که ممکن است افراد نسبت به استفاده از شیر دچار حساسیت گوارشی شده و به نفخ یا اسهال دچار شوند که برای پیشگیری می توانند از شیرهای کم لاکتور استفاده کنند. سوم این که نیمی از افراد به دلیل بالا بودن چربی خون استفاده از شیر را جایز نمی دانند. این گروه می توانند از شیرهایی استفاده نمایید که میزان چربی آن ها صفر است.