زمانی که قرص‌های شکیل اکستازی با
انواع و اقسام رنگ‌ها و طرح‌های زیبا و دلفریب به مهمانی‌های جوانان راه یافت، کمتر
کسی می‌دانست این قرص‌ها با جسم و روان جوانان چه می‌کند...


 

چندی گذشت تا اطلاع‌رسانی‌ها
درباره این قرص‌ها آغاز شد اما همین مدت زمان هم جوانان زیادی را به کام مرگ کشاند
یا دچار مشکلات روانی کرد. قرص‌های اکستازی سرآغاز گسترش مواد مخدر و محرکی بود که
به سرعت همه جا را در بر گرفت؛ موادی که امروز در همه جا یافت می‌شود، حتی در
سوپرمارکت‌ها و مغازه‌های فروش لوازم آرایشی و بهداشتی. شاید کمی عجیب به نظر
می‌رسد اما این روزها دیگر مواد مخدر تنها یک بسته پر شده از یک گرد سفید یا چند
تکه سیاه پیچیده در پوشش‌های کاغذی و پلاستیکی نیست که در مخفیگاهی در کوچه‌های
خلوت کف دست یک معتاد قرار گیرد. امروزه مخدرها هم مشمول پیشرفت تکنولوژی و زندگی
مصرفی شده‌اند. مخدرها و محرک‌هایی با عنوان آدامس یا پاستیل یا رژلب و دیگر لوازم
آرایشی که با ظاهری زیبا، باطنی نازیبا برای جوانان به ارمغان می‌آورند.

به گفته دکتر مجید ابهری،
رفتارشناس، لوازم آرایشی قاچاق مانند رژ لب و کرم پودر که توسط دستفروش‌ها در مناطق
پر رفت‌وآمد به فروش می‌رسد با مارک‌هایی مانند بیوتی، میس پاریس و مجیک حاوی شیشه
هستند. این مواد به‌عنوان مواد انرژی‌زا یا جوان‌کننده و از بین?برنده چروک در
دسترس جوانان قرار می‌گیرد و در ماهواره‌ها نیز به شدت تبلیغ می‌شود. موادی مانند
بی‌تی که به‌عنوان خوشبوکننده دهان به فروش می‌رسد، آدامس‌های پان، شکلات یابایا
برخی شکلات‌ها و آدامس‌هایی که به عنوان رژیمی و بدون قند وارد بازار شده‌اند نیز
جزو موادمخدر و محرکی هستند که می‌توانند راه ورود به موادمخدر صنعتی مانند شیشه و
سایر آمفتامین‌ها را هموارتر کنند.



 

بی‌تی؛ دروازه ورود

به مخدرهای صنعتی

جانشین شورای هماهنگی مبارزه با
مواد مخدر استان خراسان شمالی، بی‌تی را دروازه ورود به مواد مخدر صناعی و شیمیایی
می‌داند و می‌گوید: «این ماده قاچاق مانند آدامس در سوپرمارکت‌ها به فروش می‌رسد و
بسیار مورد استفاده دانش‌آموزان قرار می‌گیرد در حالی که اثرات تخریبی بسیاری بر
بدن دارد.»

محمدرضا یزدان‌پناه با اشاره به
تمایل نوجوانان و جوانان به استفاده از ماده‌ای به نام بی‌تی به عنوان خوشبوکننده
دهان می‌افزاید: «بی‌تی از 60درصد آهک، 20درصد ناس، 10درصد خاک و 10درصد ماده
خوشبوکننده ساخته شده است.»

ناس یا نسوار، نوعی مخدر جویدنی
است که از برگ کوبیده تنباکو همراه مقداری آهک درست می‌شود و عوارضی مانند احساس
سرگیجه، سردرد و تهوع در استفاده‌های اولیه و بیماری‌هایی مانند سرطان لثه، سرطان
حنجره و روده بزرگ و نارسایی‌های کلیوی را در پی دارد. بی‌تی نیز ماده‌ای برگرفته
از ناس اما با ظاهری شیک و جوان پسند است.

به گفته یزدان‌پناه، این ماده در
جنگ جهانی برای عقیم کردن مردان و زنان در هند مورد استفاده قرار گرفته اما امروز
به عنوان خوشبوکننده دهان در سوپرمارکت‌ها به فروش می‌رسد. وی تاکید می‌کند: «آگاهی
خانواده‌ها نسبت به اعتیاد و مواد مخدر مختلف، مهم‌ترین موضوع در زمینه پیشگیری از
اعتیاد نوجوانان و جوانان است زیرا تا زمانی که تقاضا نباشد عرضه هم صورت نمی‌گیرد
بنابراین باید همه تلاش خود را برای پیشگیری و کاهش تقاضا برای انواع مواد مخدر
متمرکز کنیم.» البته این مواد به صورت قانونی وارد کشور نمی‌شوند و قاچاق بودن
مشخصه اصلی آنهاست.



 

گزارشی از وابستگی به مواد خوراکی
حاوی محرک نداشتیم

دکتر صفاتیان، مدیرکل درمان ستاد
مبارزه با موادمخدر در این‌باره به خبرنگار ما می‌گوید: «پاستیل، آدامس یا
نوشابه‌هایی که به عنوان انرژی‌زا شناخته می‌شوند، حاوی مواد مخدر نیستند بلکه در
مواد تشکیل‌دهنده آنها، مواد محرک و توهم‌زا که در رده‌های پایین جدول مواد محرک
قرار دارند و البته در مقادیر خیلی کم، دیده می‌شود.» وی به برخی نوشابه‌های
انرژی‌زا که حاوی کافئین است اشاره می‌کند و می‌افزاید: «برچسب پشت این نوشابه‌ها
نشان می‌دهد کافئین موجود در آنها از کافئین یک فنجان قهوه کمتر است و انرژی آنها،
از کربوهیدرات موجود در آن تامین می‌شود بنابراین نمی‌توان گفت این مواد باعث ایجاد
وابستگی یا اعتیاد در فرد می‌شوند.»

دکتر صفاتیان در عین حال به
آدامس‌ها، خوشبوکننده‌ها و پاستیل‌هایی که از راه‌های قاچاق وارد می‌شوند هم اشاره
دارد و خاطرنشان می‌کند: «این مواد حاوی میزان بیشتری از مواد توهم‌زا یا محرک
هستند اما لیست آنها مشخص است و نمی‌توان از روش?های قانونی آنها را وارد کرد یا به
راحتی در سوپرمارکت‌ها فروخت ضمن اینکه قیمت آنها هم با مواد خوراکی معمولی متفاوت
است.» وی با اشاره به اینکه تاکنون گزارشی از وابستگی به آدامس‌ها یا سایر مواد
خوراکی حاوی مواد توهم‌زا یا محرک که در سوپرمارکت‌ها به فروش می‌رسد و به تایید
وزارت بهداشت رسیده، نداشته‌ایم، می‌گوید: «البته مصرف زیاد هر ماده‌ای عوارضی
ایجاد می‌کند، حتی داروی ساده‌ای مانند آسپیرین هم می‌تواند در طولانی‌مدت عوارضی
برای فرد ایجاد کند، بنابراین خوراکی‌های حاوی مواد انرژی‌زا یا توهم‌زا و از این
دست هم عوارضی خواهد داشت اما قطعا عوارض آن مانند مصرف شیشه یا ال‌اس‌دی نیست که
فرد با 2 بار مصرف به آن معتاد شود.»

دکتر صفاتیان تاثیر تبلیغات
ماهواره‌ای را در استفاده از این مواد بسیار موثر می‌داند و ادامه می‌دهد: «تحقیقات
ما نشان می‌دهد تبلیغات ماهواره‌ای در اغلب موارد کاذب است و اینکه گفته می‌شود
فلان دارو یا ماده به تایید سازمان غذا و داروی آمریکا رسیده، کاملا دروغ
است.»

معاون درمان ستاد مبارزه با مواد
مخدر تاکید دارد: «خانواده‌ها باید به برچسب مواد سازنده مواد غذایی توجه کنند و
مواد خوراکی خود را از سوپرمارکت‌ها و مغازه‌های مجاز و معتبر تهیه کنند تا از
سلامت آنها مطمئن باشند.» وی همچنین به خانواده‌ها توصیه می‌کند چنانچه متوجه شدند
فرزندان آنها از یک ماده خوراکی مانند آدامس، پاستیل یا نوشابه خاص بیش از اندازه
استفاده می‌کند حتما او را به یک متخصص تغذیه نشان دهند تا از مواد موجود در آن و
عوارض احتمالی‌اش آگاه شوند.



 

آدامس‌های پان اعتیادآور
است

دکتر آیدین مرادی، رییس یک کلینیک
درمان اعتیاد در زنجان نیز به آدامس‌های حاوی پان که از پاکستان و هند به کشور وارد
می‌شوند اشاره دارد و می‌گوید: «اگرچه تاکنون گزارشی از اعتیاد به این مواد نداشتیم
اما این آدامس‌ها می‌توانند اعتیادآور باشند و اگر کسی بخواهد مصرف آنها را کنار
بگذارد، با برخی عوارض ترک اعتیاد مواجه می‌شود.» وی به تغییر دائمی اسامی این مواد
اشاره می‌کند و می‌افزاید: «از آنجا که این اقلام پس از مدتی شناخته می‌شوند
تولیدکنندگان آنها اسامی را عوض می‌کنند همانطور که شیشه هم با اسامی مختلفی در
بازار وجود دارد.» مرادی به این موضوع هم اشاره می‌کند که شیشه نمی‌تواند از راه
پوست جذب شود، بنابراین بعید است که لوازم آرایشی حاوی شیشه باشد اما برخی
برچسب‌های پوستی وجود دارند که حاوی مواد مخدر و محرک هستند و با چسباندن آنها به
بدن، این مواد جذب می‌شود هرچند این برچسب‌ها جنبه تزیینی ندارند.



 

برچسب‌های وزارت بهداشت، منبع
اطمینانی برای خرید

دکتر علی سالاریان، پژوهشگر حوزه
مطالعات اعتیاد، نظارت بر مواد خوراکی، آرایشی و بهداشتی وارداتی را وظیفه وزارت
بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی می‌داند و می‌گوید: «با توجه به تنوع اقلام آرایشی
و خوراکی وارداتی به کشور باید این مواد تحت نظارت دقیق قرار گیرند و اگر حاوی مواد
مخدر یا محرک هستند اجازه ورود آنها به کشور داده نشود.» وی به کپسول‌ها، قرص‌ها و
پودر‌های لاغری اشاره دارد که در عطاری‌ها به فروش می‌رسد یا از طریق ماهواره‌ها
تبلیغ می‌شود.

دکتر سالاریان می‌گوید: «ماده
اصلی تشکیل‌دهنده بسیاری از قرص و کپسول‌ها شیشه است و این موضوع تاکنون بارها مطرح
شده و به اطلاع همه رسیده است.»
وی تاکید می‌کند: «برچسب‌هایی که وزارت بهداشت
روی اقلام وارداتی می‌زند، می‌تواند منبع اطمینانی برای خرید این اقلام باشد زیرا
این برچسب‌ها نشان می‌دهند جنس خریداری شده از نظر مواد تشکیل‌دهنده و موارد دیگر
بررسی شده و به تایید وزارت بهداشت رسیده است.»