تهوع در حاملگی

 

«اگر دوباره در اين خانه گوشت بپزي. اينجا را ترك مي‌كنم». اينها حرفهاي يك گياه خوار نيست بلكه حرفهاي يك  زن باردار 8 ماهه است كه بوي گوشت را احساس كرده است. قبلاً از خوردن گوشت معمولاً خوشحال مي‌شدم و اشتهاي خود را براي غذاهاي ديگر نيز از دست نداده بودم. ولي ناگهان بوي گوشت باعث مي‌شود من به طرف دستشويي بدوم. از ميان همه چيزهايي كه ممكن بود از آنها متنفر شوم چرا گوشت؟

قبلاً پزشكان اين تغييرات را به تغييرات هورموني شديد در داخل و يا افزايش عاطفه نسبت مي‌دادند ولي در اواخر دهة 1980، بيولوژيستهايي مانند مارگي پروفت (Margieprofet) از دانشگاه كاليفرنيا توضيح جديدي ارائه كردند. وي مي‌گويد: بيماري صبحگاهي مي‌تواند يك همخواني باشد كه از جنين در مقابل سمهاي طبيعي محافظت مي‌كند. با از دست دادن اشتياق به بعضي غذاها در طول بارداري زن مي‌تواند شانس بيشتري براي يك زايمان سالم داشته باشد.

در تابستان امسال فارغ التحصيل دانشگاه كرنل، ساموئل فلاكس من و يك نوربيولوژيست، پل شرمان، نتايج خود را در فصلنامة بيولوژي منتشر كردند، اين مسئله رنگ علمي به خود گرفت، اين اطلاعات كليّت طرح را ثابت مي‌كرد ولي جزئيات شگفت انگيز بودند. در حاليكه گفته مي‌شد، سبزيجات و ادويه موجب بيماري صبحگاهي مي‌شود، اين تحقيقات گوشت، ماهي و تخم مرغ را معرفي كرد. آنها دريافتند در زمان ابتدايي بارداري كه ارگانهاي جنين در حال شكل گيري هستند، بيشتر مادران از خوردن اين غذاها خودداري مي‌كنند و اين دليل كاملاً روشني دارد؛ گوشت غذايي بود كه احتمال در خطر قرار دادن مادر بچه را داشت.

پل شرمان مي‌گويد: بيماري صبحگاهي، يك نامگذاري غلط است، اين مسئله ممكن است در هر زمان از روز رخ دهد. و در واقع يك بيماري واقعي نيست بلكه يك مسئله مثبت است. شرمان مي‌گويد در ابتداي بارداري كه بدن تحت تسخير چيز جديدي است، اين چيز يك ويروس يا يك توپ سلولي به نام تخم است. استروژن، پروژسترون و هورمونهاي ديگر اين روند را تسريع مي‌كنند و به نظر مي‌رسد زناني كه نوعي از اين بيماري را دارند، راحتتر وضع حمل خواهند كرد. ولي برخلاف عقيده عمومي مقدار زياد هورمون باعث بيماري صبحگاهي شديد نمي‌شود. در واقع زنان مبتلا همان قدر استروژن رادارند كه ديگران دارند.

فلاكس من و شرمان نتايج 56 تحقيق كه شامل 79000 زن باردار مي‌شد را دوره كردند 60 درصد اين زنان اعلام كردند در هفته 6 تا 14 ابتداي بيماري نوعي بيماري داشته‌اند كه 65درصد آنان حداقل نظرشان نسبت به يك غذا تغيير كرده بود. تعدادي كه نمي‌تواند تغيير ميل عادي باشد، 16 درصد نوشيدنيهاي كافئين‌دار، 8 درصد سبزيجات با طعم قوي و 4 درصد غداهاي ادويه‌دار را كنار گذاشتند، كه همة آنها شامل سمهاي طبيعي مي‌شوند. 28 درصد نيز نمي‌توانستند توليدات حيواني مانند گوشت، مرغ و تخم مرغ يا ماهي را هضم كنند.

تيم كرنل، با مقايسه نتايج تحقيقات در 27 جامعه، دلايل بيشتري به دست آورد. در هفت تا از اين جوامع بيماري صبحگاهي ناشناخته بود و در بيست تاي ديگر معمول بود. اعضاي جامعه اول كمتر توليدات حيواني مي‌خوردند و بر غلات و گياهان تكيه داشتند ولي اعضاي گروه دوم شير نوشيده و ماهي و يا گوشت مي‌خوردند.

زنان گروه دوم در يك دو راهي قرار داشتند، جنين آنها مي‌توانست پروتئين داخل گوشت را هضم كند ولي پاتوژن آن ممكن بود خطر ناك باشد. جنيفربيلينگ نيز با شرمان همكاري كرد تا نشان دهد ادويه‌جاتي مانند فلفل قرمز و مخلوط ادويه‌جات پاتوژن غذا را از بين مي‌برد.

براي بيشتر زنان، بيماري صبحگاهي به صورت ناگهاني شروع و تمام مي‌شود ولي زمان آن مهم است. ارگانهاي اصلي جنين در هفته‌هاي ششم تا چهاردهم ساخته مي‌شوند و اين زماني است كه سيستم دفاعي بدن مادر ضعيف شده و به تخم اجازه وارد شدن به ديواره رحم را مي‌دهد. در نتيجه مادران بسيار حساس خواهند بود. بطور مثال غذاي فاسد مي‌تواند شامل توكسوپلاسما باشد. توكسوپلاسما معمولاً بي‌خطر است ولي در ابتداي بارداري مي‌تواند باعث عفونت يا عقب افتادگي شود. زماني كه اين حساسيت از بين رفت، خطر گوشت نيز كم مي‌شود و اين تغيير اشتياق به غذا نيز كم مي‌شود. تمام اين مسائل خطر خوردن را كم مي‌كند. شرمان مي‌گويد: همه كارهاي كه ما براي آماده سازي غذا انجام مي‌دهيم؛ براي جلوگيري از پاتوژنها و انگلهاست. اينها چيزهايي است كه ممكن است وارد دهان ما شود و مهم هستند. در طي زمان، آشپزخانه به يك ميدان جنگ تبديل شده است. يك زنجيره باكتري وارد مي‌شود، سپس توسط يك ادويه از بين مي‌رود. اين زنجيره دوباره تكامل پيدا كرده و وارد مي‌شود تا زماني كه ادويه‌اي ديگر بتواند دوباره آن را عقب براند. شرمان مي‌گويد: در آشپزي يك تكامل وجود دارد و اين انسان را در مقابل با انگلها و پاتوژنها مسلح مي‌كند. فردي يك ادويه را امتحان مي‌كند و اين ادويه وي را محافظت مي‌كند، دستورالعمل استفاده از آن به سرعت پخش مي‌شود. زنان باردار مشكل پسندترين آشپزها هستند؛ بدن آنها طوري طراحي شده است كه از رشد ژنهاي خطرناك جلوگيري مي‌كند، حال حتي اگر اين به معني غذا نخوردن باشد.

مدتي قبل باستان شناسان استخوانهاي 5/2 ميليون ساله‌اي را در نزديكي بوري در اتيوپي پيدا كردند.

به نظر مي‌رسيد باقي مانده يك غذا از استيك گوشت اسب و زبان آهو باشد. ميليونها سال پيش اجداد ما شكار مي‌كردند و هنوز سالها با اختراع يخچال براي نگهداري گوشت فاصله داشتند. من فكر مي‌كنم اجداد باردار ما تنها يك نگاه به شكار هر روزه مي‌كردند و سپس زنان فرار مي‌كردند، كاري كه من انجام مي‌دهم و از آشپزخانه فرار مي‌كنم تا روي گوشت را نبينم.

غذاي اخيري كه همراه شرمان خوردم كاملاً متفاوت بود، چون هيچكدام باردار نبوديم توانستيم به يك غذاي پر ادويه حمله كنيم. در پايان غذا از چشمها و بيني ما آب مي‌آمد ولي هر دو مي‌خنديديم. اگر پاتوژن يا انگلي به بدن ما وارد شده بود، حتماُ تا آن زمان مرده بود.

منصوره ملاحسيني ـ ميكروبيولوژي

Ref: Discovery – Vol 21