چگونه مغز افراد از ديوانه شدن جلوگيرى مىکند

 

دانشمندان موفق به کشف ماده اى شيميايى در مغز شده اند که خواصى مشابه خواص شاهدانه (بنک و حشيش ) دارد اما به جاى ايجاد حالات ماليخوليايى و روان پريشانه ، با بروز اين عوارض مبارزه مىکند.
اين موضوع محققان را تشويق کرد تا رابطه ميان آن بخش از مغز که در برابر ترکيبات شيميايى شاهدانه واکنش نشان مىدهد و عارضه "اسکيزوفرنى"  را بررسى کنند.
دو محقق آلمانى و آمريکايى با اندازه گيرى مقدار ماده شيميايى موسوم به "آناندامايد" در مغز افراد سالم و افراد مبتلا به اسکيزوفرنى مشاهده کردند که اين ماده که خواصى مشابه شاهدانه دارد، در مغز افراد مبتلا به اسکيزوفرنى بيشتر است .
اين دو محقق ماده آناندامايد را در مايع نخاع ۴۷ بيمار مبتلا به اسکيزوفرنى، پس از ظهور نخستين علايم حمله بيمارى اندازه گيرى کردند اين بيماران در اين مرحله هنوز دارويى براى کاهش عوارض بيمارى مصرف نکرده بودند.  
 محققان همچنين همين ماده را در مايع نخاع ۲۶ داوطلب مبتلا به روان پريشى که در معرض خطر جدى ابتلا به اسکيزوفرنى قرار داشتند اندازه گرفتند و نتايج حاصله را با اندازه گيريهايى که در۸۴ داوطلب سالم انجام داده بودند مقايسه کردند.
در اين بررسى روشن شد که تراز ماده آناندامايد در مبتلايان به روان پريشى شش برابر و در مبتلاايان به اسکيزوفرنى هشت برابر بيشتر از افراد سالم است .  اما پس از اين بررسىها اين پرسش مطرح شد که آيا تراز بالاى ماده آناندامايد در افراد بيمار ناشى از عوارض بيمارى آنان است يا آنکه اين ماده که خواصى همچون حشيش و بنگ دارد در واقع علت بروز بيمارى در اين افراد است .
"
مارکوس ليوکى" که در دانشگاه کلن تحقيق مىکند و يکى از دو پژوهشگرى است که بررسى اخير را به انجام رسانده است ، هفته گذشته در کنفرانس ملى بررسى مصرف حشيش و رابطه آن با سلامت مغزى در ملبورن استراليا اظهار داشت که ميزان ماده آناندامايد در مايع نخاع مبتلايان به اسکيزوفرنى تا چند برابر بالا مىرود.
اما تراز اين ماده در سيناپسها يا محل اتصال سلولهاى عصبى و نقاطى که علايم عصبى رد و بدل مىشود تا صد برابر نسبت به حالت عادى افزايش مىيابد.
بااين حال نکته مهمى که دو محقق آلمانى و آمريکايى در پژوهشهاى خود به آن پىبردند، آن است که هراندازه عارضه اسکيزوفرنى در افراد شديدتر باشد از تراز ماده آناندامايد در سيستم مغز و اعصاب آنان کاسته مىشود.  
اين امر به اعتقاد اين دو محقق نشانه آن است که ماده آناندامايد عامل بروز اسکيزوفرنى نيست ، بلکه به عکس مغز اين ماده را براى مقابله با عوارض اسکيزوفرنى و روان پريشى توليد مىکند. اما در افرادى که بيمارى در آنان پيشرفته است ، مغز قادر به توليد مقادير کافى از اين ماده نيست و به اين ترتيب نمىتواند با علايم بيمارى مقابله کند.
به گفته ديويد کاسل از دانشگاه ملبورن بين ۵ تا۳۰ درصد از افراد سالم در مرحله اى از زندگى خود ممکن است بر اثر عوامل محيطى همچون کم خوابى شديد به عوارضى مانند توهم و کژپندارى، کابوس ديدن و به عوالم غير واقعى فرو رفتن و نظاير آن دچار شوند.
به اعتبار ديگر همه افراد در معرض خطر ابتلا به روان پريشى قرار دارند و مغز براى جلوگيرى از بروز اين حالات از مکانيزم توليد ماده آنادامايد بهره مىگيرد.   
کشف جديد دلالت بر آن دارد که داروهاى ضد روان پريشى بايد توجه خود را به سيستم توليد آنادامايد در مغز معطوف سازند، اين امر البته کار ساده اى نيست .
آزمايش ها نشان مىدهد که افراد مبتلا به اسکيزوفرنى شديد در صورت استفاده از حشيش که حاوى آنادامايد است به جاى آنکه با تخفيف عوارض بيمارى روبرو شوند، دچار حمله هاى شديدتر بيمارى مىشوند. در واقع  بررسىهاى اين دو محقق نشان داده است ، تراز ماده آنادامايد در مغز آن دسته از افراد مبتلا به اسکيزوفرنى که همواره حشيش مصرف مىکنند در پائين ترين سطح قرار دارد.
اين امر حاکى از آن است که سيستم توليد آنادامايد در مغز اين افراد مختل شده است .