ديگر نگران اثر زخم نباشيد



به منظور التيام زخم‌ها بدون باقي ماندن جاي زخم، محققان 3000 درمان و معالجه را مورد بررسي قرار داده‌اند. بسياري از آنها بر طبق انتظارات نبود. و هيچ كدام نمي‌توانند پوست را چنان ترميم كنند كه حالت قبلي و پيشين خود را بدست آورد. اكنون دانشمندان ايالات متحده آمريكا و بريتانيا سه نسخه مختلف را براي زخم بند ي‌هاي پيشرفته ارائه داده‌اند كه سبب آ‌غاز ترميم پوست آسيب ديده مي‌شوند، اما پس از آن از بين مي‌روند صرفاً بافت التيام يافته باقي مي‌ماند. چنين مواد تخريب پذير توسط عمل ميكروبي نياز تعويض پانسمان را از بين مي‌برد، خطر عفونت را از بين مي‌برد و احتمال التيام بدون جاي زخم را بهبود مي‌بخشد.
هنگاميكه پوست آسيب مي‌بيند، ساختمان بافت مانند فيبرهاي كلاژن چسب پوست از بين مي‌رود. براي به حداقل رساندن اتلاف خون و عفونت، بدن انسان درمان سريع را برمي‌گزيند: يعني سلول‌هايي به نام فيبروبلاست را منظم مي‌كند كه نوارهاي باريك و خطي كلاژن جانشين را ذخيره و تنظيم مي‌كند. هنگاميكه سلول‌هاي پوست روي كلاژن جانشين، رشد مي‌كنند، يك ماده‌اي كه انعطاف پذيري كمتر دارد و بي رنگ است، توليد مي‌كنند. براي اجتناب از بافت جاي زخم، بدن بايد ساختار فيبري پيچيده مانند ساختار اصلي را باز سازي كند.
يك درمان فعال و پويا متكي بربافت كشت شده در آزمايشگاه براي استفاده از آن به عنوان وصله موقتي مي‌باشد. اندام زايي دركانتون، مَس (سازندگان آپليگراف) و علوم پيشرفته مربوط به بافت‌ها در لاجولا، كاليف (توسعه دهندگان درماگرافت) هر دو بستگي به پوست حشفه از نوزادان ختنه شده دارند سلول‌هاي پوست حشفه روي سوبسترا (زير لايه‌ها) رشد مي‌كنند كه منجر به ماتريكس‌هاي لايه لايه مي‌شود و مواد رشد را ترشح مي‌كند. اگر چه درماگرافت در انتظار تأييد منظم مانند تأييد آپليگراف در 1998 بسر مي‌برد، اما هر دو روش تاكنون به هزاران بيمار كمك كرده‌اند. اما بافتي كه طرح ريزي آن پر هزينه بوده است، براي دردهاي خفيف‌تر كه ممكن است به طور طبيعي با نوع مناسبي از پانسمان التيام پيدا كند، نامناسب مي‌باشد.
رونالدآ كافي، يك زيست شيمي‌دان در دانشگاه آكسفورد و مدير شركت تكنولوژي زيستي الكتروسلز كه مقر آن در آكسفورد مي‌باشد، پانسمان از راه اسپري را پيشنهاد مي‌كند و اميدوار است كه رشد طبيعي پوست بلافاصله پس از يك آسيب، آغاز شود. اسپري از يك پليمري تركيبي تشكيل شده است( مانند پليمري كه براي از بين رفتن بخيه‌ها بكار رفته است) كه با اتانول مخلوط شده و در يك ظرف پخش كننده كوچك، با تكنولوژي بالا قرار گرفته است و مي‌توان با يك شمع در مجموعه‌اي از ستارگان اشتباه گرفت، كافي متذكر شد كه يك ميدان الكتريكي كار بردي اين مخلوط را شارژ مي‌كند، اقدامي كه مي‌تواند كليد اصلي براي تمام پديده‌ها باشد. از آنجا كه پتانسيل الكتريكي زخم نسبت به پليمر در سطح بسيار پايين‌‌تر قرار دارد محلول جذب پوست مي‌شود و از طريق يك دهانه كوچك حركت مي‌كند و فيبرهاي سبك و با كيفيت خوبي توليد مي‌كند كه قطر هر يك از آنها دو ميكرون مي‌باشد.
فيبرها داراي بارهاي يكسان مي‌باشند، بنابراين يكديگر را دفع مي‌كنند و دائماً همانند يك بافت منسوج از هم فاصله مي‌گيرند. اگر چه فيبروبلاست‌هاي سازنده كلاژن جذب فيبرهاي باردار شده مي‌شوند الگوي درهم تنيده فيبرها باهم تفاوت دارد، سلولها آنها را به عنوان راهنماي اساسي براي ساختن مجدد ساختار اصلي كلاژن پيچيده بكار مي‌برند.كافي، اعتقاد دارد كه كنترل تشكيل كلاژن بدين طريق منجر به رشد طبيعي پوست در عوض باقي ماندن جاي زخم مي‌شود.
مخترعين پيش بيني مي‌كنند كه فيبرهاي اسپري مي‌توانند براي درمان همه موارد يعني بريدگي‌هاي كوچك تا سوختگي‌هاي درجه سوم بكار روند و از آنجا كه اين وسيله بسيار كوچك مي‌باشد، مي‌تواند به وسيله پيراپزشكان حمل شود و در جعبه كمك‌هاي اوليه نگهداري شود. كافي مطمئن است كه فيبرها مؤثر خواهند بود، اگر چه وي تأييد مي‌كند كه تاكنون فقط يك بيمار، يك همكار در شركت، به طور موفقيت آميز از اسپري استفاده كرده است. مارك وي .جي فرگوسن متخصص التيام زخم در دانشگاه منچستر خاطر نشان مي‌كند كه اين تكنيك داراي پتانسيل و يك عامل بالقوه مي‌باشد. امّا آزمايش‌هاي جانوري و آزمايش‌هاي مربوط به انسان براي تعيين چگونگي عملكرد اسپري در بدن لازم مي‌باشد. وي اظهار مي‌دارد در سيستم ايمني مشخص مي‌تواند قبل از اينكه سلول‌ها فرصت حركت و مهاجرت روي كالبد را پيدا كنند، كالبد را خراب و دوباره جذب كند. كالبدها مي‌توانند همچنين در محل زخم ايجاد التهاب كنند كه از التيام بدون جاي جلو گيري مي‌كند.
در صورتيكه روش اسپري در آزمايش‌هاي باليني با شكست مواجه شود. يك درماني كه اثر آتي آن كمتر است، ممكن است مؤثر واقع شود: پانسمان سه لايه‌اي كه با كيتوسان آميخته باشد ـ فيبري كه از پوست خرچنگ گرفته شده است، و سالانه 350 ميليون پوند از آن در يالات متحده آمريكا دور انداخته مي‌شود. در مورد پوست نيز صادق است و بكار مي‌رود، كالبد يك ماده قليايي را براي رشد سلول فراهم مي‌كند. اين حمل سلول‌ها را كمك مي‌كند تا فقط از كناره‌هاي لايه كيتوسان رشد كنند، بنابراين مانع بروز سلولهاي اضافي در زير زخم مي‌شود كه در شكل گيري جاي زخم تأثير دارد. پانسمان كه در دانشگاه ايالت كاروليناي شمالي گسترش يافته است. با دو لايه ديگر نيز در آميخته مي‌شود: يك پليمر كه از نشاسته مشتق شده است كه چرك و عفونت را از بين مي‌برد و هنگاميكه كيتو سان خراب مي‌شود، از زخم محافظت مي‌كند ويك گاز كتون خارجي كه در هنگام نياز، بدون آسيب رساندن به زخم مي‌توان آن را تغيير داد. سرانجام،‌ بدن هر دو لايه كيتوسان و پليمر را جذب مي‌كند و پوست سالم را باقي مي‌گذارد،بويندرس ـ گوتيا در ايالت كارولينا شمالي كه در صدد گسترش دادن روش‌هاي پانسمان با همكاران خود ساموئل م هودسن و آلان اي . تنلي مي‌باشد، اظهار مي‌كند كه در اين اقدام براي صدمات ناشي از سوختگي مطلوب مي‌باشد، زيرا پانسمان هرگز به هم نمي‌خورد.
براي عمل پانسمان، محققان پوست خرچنگ را به پودر خالص تبديل مي‌‌كنند و آن را با ماده شيميايي مخلوط كرده تا ماده قليايي، كيتين، را به كيتوسان تبديل كنند. آنها سپس مانع چسبناك حاصله را بر روي ورقه‌هاي تفلون براي ايجاد يك پوسته نازك مي‌ريزند. علاوه بر توانايي‌هاي التيام بخش آن كيتوسان داراي خواص طبيعي ضد عفونت و مبارزه عليه آن مي‌باشد. قارچ‌ها ويروس‌ها. ميكروب‌هاي ديگر به نظر مي‌رسد كه قادر به زندگي كردن بر روي آن نيستند. گروه ايالت كاروليناي شمالي همچنين اميدوار است كه محصولات پربازده باشند ويك پليمر با لايه ثانويه را طرح‌ ريزي كند كه امكان رساندن دارو به پوست آسيب ديده را فراهم مي‌كند.
تاكنون نتايج، مثبت بوده‌اند كه البته بر اساس مطالعه و بررسي روي خوك‌ها بوده است اما همانند فيبرهاي اسپري، آزمايش‌هاي باليني براي مشاهده اينكه چگونه پانسمان روي پوست انسان عمل مي‌كند، لازم هستند. و گوپتا اظهار مي‌كند كه چند سال ديگر طول خواهد كشيد تا مصرف كنندگان آن را روي قفسه‌هاي داروخانه مشاهده كنند.
يك كالبد و زير ساخت با تكنولوژي بالا وجود دارد كه اكنون به صورت تجاري در آمده است منبع آن همانند پوست خرچنگ، غير منتظره و پيش بيني نشده مي‌باشد: يعني منبع آن رودة كوچك خوك‌ها مي‌باشد. دوسال قبل، دانشمندان دانشگاه پوردو لايه بافتي به نام زير مخاط رودة كوچك يا سيس (SIS) را جدا كردند و كشف كردند كه اين لايه داراي خواص التيام بخش فوق العاده‌اي مي‌باشد اين لايه شامل يك ماتريكس پيچيده‌اي از كلاژن ، عوامل رشد و پروتئين‌هاي ديگر مي‌باشد كه هنگام استعمال براي زخم، به عنوان ساختار طبيعي عمل مي‌كند و بدن را آماده مي‌كند تا بافتي جديد با جاي زخم كوچك يا بدون جاي زخم ايجاد نمايد، بساير نيل فيونات، مدير كوك بيوتك (تكنولوژي زيستي) در لانايت غربي مي‌گويد در اين امر به عنوان يك زمين بازي براي رشد سلول مي‌باشد كه در بازار اين پانسمان تحت نام (Oasis) آغاز شده است. اين ماده در بيماران انسان براي درمان دردهاي مزمن و درمان آسيب‌هاي شديد پوستي بكار رفته است كه ممكن است، در غير اينصورت منجر به قطع عضو شود. اُسيس (Oasis) را مي‌توان به آساني درست كرد و هزينه زيادي را در بر نمي‌گيرد.
ماده جدا شده سپس (بافت زير مخاطي روده كوچك) در ابتدا شسته و ضد عفوني مي‌شود، سپس سلول‌هاي ناخواسته اطراف قبل از آنكه ماده يخ زده و خشك شود، به صورت راه را ه از هم دور مي‌شوند. نتيجه اين عمل همانند كاغذ پوستي مي‌باشد. هنگاميكه اين ماده براي زخم بكار مي‌رود، رگهاي جديد خوني را براي شكل گيري تحريك مي‌كند و يك كانال ارتباطي را ايجاد مي‌كند كه بتواند كالبد تازه كار گذاشته شده را تغذيه كند. (دردهاي مزمن غالياً در اثر گردش ضعيف ايجاد مي‌شوند) همچنانكه بافت جديد رشد مي‌كند، بدن از ماده‌اي كه از روده گرفته شده است خالي مي‌شود و بافتي با نوع مشابه بافت اصلي جايگزين آن مي‌شود.
هارولدبرم، مدير مركز التيام زخم در بيمارستان مونت سنياي در نيويورك سيتي برم كه در طول هفته حداكثر 100 بيمار را درمان مي‌كند، اظهار مي‌دارد: با توجه به اينكه پنج ميليون زخم كه اكثر آنها مزمن هستند، امسال در ايالات متحده آمريكا به وقوع خواهند پيوست، اين تكنولوژي‌هاي پيشرفته التيام زخم مانند پني سيلين در يك بيماري همه گير مي‌باشد. وي هشدار مي‌‌دهد كه بسياري پانسمان‌هاي خوب همانند عواملي بروز مي‌كنند كه ترميم پوست را تسريع مي‌كنند. اما اكثر آنها حتي نمي‌توانند سبب آغاز فرآيند التيام شوند. كالبدهاي متلاشي شونده توسط عمل ميكروبي، ممكن است در مقابل التيام پيروز نشوند. اما در صورتيكه طبق تعهدهاي خود عمل كنند، حداقل جاي زخم را نمي‌توان مشاهده كرد.
از ويتامين E تا پلاستي Z
جراحي‌هاي پلاستيك بيش از يك ترفند براي برطرف كردن محل زخم دارند.
(التيام بدون باقي ماندن جاي زخم با كالبدها و زير ساخت‌هاي زيستي ممكن است در دنيا باشد اما ضمناً ميليون‌ها جاي زخم ديگر شكل خواهند گرفت. بيماراني كه در جستجوي رهايي از محل زخم هستند، داراي چند انتخاب مي‌باشند كه بستگي به عمق محل زخم دارد) اين جمله از اظهارات اليوت اچ. روز‌، مدير مركز جراحي زيبايي در نيويورك سيتي مي‌باشد. جاي زخم سطحي را مي‌توان كاهش داد، نرم و هموار كرد و بوسيله كرم‌هاي استروئيد يا تزريقات و از طريق تكنيك صاف كردن جراحي كه به عنوان درمابراسيدن شناخته مي‌شود، مي‌توان داخل پوست اطراف آميخته كرد. ليزر مي‌تواند تا حد زيادي از طريق تبخير سريع لايه بيروني پوست از ميزان جاي زخم بكاهد. ورقه‌هاي ژل سيليكون، روغن‌هاي معدني و ويتامين E براي بهبود محل زخم بكار مي‌روند.
براي محل زخم شديد‌تر و عميق‌تر، جراحان پلاستيZ را انجام مي‌دهند، تكنيكي كه مجدداً محل زخم را براي خطوط طبيعي چين و چروك پوست آماده مي‌سازد. چنانچه سطح وسيعي از پوست از بين برود. مانند مبتلايان به سوختگي، جراح محل زخم را كاملاً برداشته و قسمتي از پوست سالم را به همراه چربي زيرين رگ‌هاي خوني و ماهيچه‌ها به قسمت آسيب ديده انتقال مي‌دهد. در مواردي كه امكان زبانه( توده‌اي ازبافت كه قسمتي از آن را با عمل جراحي جدا مي‌كنند وبراي پيوند به قسمت ديگر بدن به كار مي‌برند) وجود ندارد، پيوند معمولي پوست بكار مي‌رود.
براي كاهش ظاهر «چكش يخ شكن» محل زخم اكنه، رُز چربي زير پوست بيمار را براي پركردن جاي زخم تو رفته، بر مي‌دارند و مقدار اضافي را براي استفاده بعدي، منجمد مي‌كنند. مگر اينكه چربي پر كننده مجدداً داخل بدن جذب شود. اما براي جاي زخم كلوئيد برجسته، وي روش پرتو درماني را براي بر طرف كردن محل زخم ترجيح مي‌دهد و همچنين از بين بردن سلول‌هايي كه مسئول رشد بيش از حد در اثر ميزان زياد پرتو مي‌باشند.

عليرضا اكبري آل آقا ـ پزشكي