ديدن ناديده‌ها

سيستمهاي بينايي تطابقي[1] مي‌تواند در بهبود عمل ليزيك[2] كمك شاياني نموده و به انسان قدرت بينائي فوق بشري اهدا نمايد. تصور اينكه، توسط روش جراحي به نام Laser In situ keratomileusis بتوان خطاهاي قرينه را تصحيح نمود؛ به طوريكه ديگر لزوي به استفاده از عينك و نباشد، براي افرادي كه عينكي هستند بسيار لذت بخش مي‌باشد.

امسال نزديك به 3/1 ميليون امريكائي قصد دارند از جراحي توسط ليزر استفاده نمايند و اين استقبال مردم موجب شده كه اين عمل به عنوان يكي از مشهورترين و مورد علاقه‌ترين اعمال جراحي در آمريكا ثبت شود.

ليزيك، حداقل در 2% موارد موجب بدتر شدن ديد بيماران و يا ايجاد عوارض ناراحت كننده‌اي مانند ديدن نقاط جرقه در جلوي چشم خصوصاً در هنگام گشادي مردمك‌ها مي‌شود. با اين حال يك تكنيك دقيق‌تر در حال تكوين است كه توسط آن مي‌توان ريسك جراحي را پائين آورد و مشكلات بينائي را به نحو عالي تصحيح نمود. حتي مي‌توان به چشمهاي انسان، قدرت ديد افسانه‌اي شاهين را بخشيد.

شايد بد نباشد كه بدانيد قدرت بينائي شاهين 5/20 تخمين زده مي‌شود و اين بدين معناست كه شاهين اجسامي را كه ما، در فاصلة 5 فوتي قادر به شناسائي هستيم از فاصلة 20 فوتي به همان وضوح شناسائي مي‌كند.

در حال حاضر در بيشتر روشهاي ليزيك، يك اشعة باريك از ليزر با دقّتي متوسط پستي و بلندي‌هاي  قابل مشاهدة قرنيه را تراشيده و يا تصحيح مي‌كند. چيزي كه به خطاهاي Sphericylindrical موسوم است موجب مي‌شوند كه نور بهتر روي شبكيه متمركز شود. اما پستي و بلندي‌هاي ريزتر كه در افراد مختلف متفاوت است ممكن است، شناسائي نشوند و در نتيجه تصحيح نمي‌گردند.

به نظر مي‌رسد در آينده‌اي نزديك، ليزيك دچار تحولات عمده‌اي شود كه اين تغييرات مرهون سيستم‌هاي بينائي تطابقي خواهد بود (سيستمي كه انحراف امواج نور را محاسبه كرده و آن را توسط آينه‌هاي تغير شكل دهنده تصحيح مي‌كند). اختر شناسان از اين سيستم براي تصحيح انحراف امواج نوري كيهاني توسط اتمسفر استفاده مي‌كنند. اين سيستم در اصل برگفته از تكنولوژي دفاع موشكي موسوم به جنگ ستارگان[3] است كه به طور محرمانه توسط ارتش ايالات متحده پي‌ريزي شد و از اين روش كمك فوق‌العاده‌اي در واضح نمودن تصاوير ماهواره‌اي گرفته شده از شوروي سابق نمود اما بعد از افشاي اين روش و استفاده آن در فضانوردي و اختر شناسي محققان علوم پزشكي هم بيكار ننشستند. مشهورترين آنها  ديويد ويليامز[4] از دانشگاه روچستر است كه از اين روش براي بررسي سلول‌هاي مخروطي و استوانه‌اي شبكيه استفاده كرد. ديري نگذشت كه يافته‌هاي جديدتر نشان دادند كه از اين تكنولوژي برتر مي‌توان براي تشخيص و درمان خطاهاي جزئي عدسي و قرنية چشم هم استفاده كرد. يافته‌هاي آزمايشگاهي حاصل از اين روش قدرت بينائي بالاتر از حد متوسط افراد كاملاً سالم را نشان داده است. (وقتي فردي از اين روش استفاده مي‌كند از قدرت و دقت بينائي خود متحير شده و تنها چيزي كه ابراز ميدارد فريادي از سر شگفتي است).

محققان، در حال آزمايش ابزارهاي جديد جراحي با ليزر هستند، كه همگي از اين فن آوري سود مي‌جويند. براي اين كار نقشه‌برداري از نقائص قرنيه‌اي با دقت بالا لازم است كه از اين اطلاعات براي راهنمائي ليزر و برداشتن مقادير جزئي از بافت قرنيه استفاده مي‌شود و پستي و بلنديهاي جزئي قرنيه را مي‌توان با آن اصلاح كرد. در حال حاضر اين تكنيك محدود به مراكز تحقيقاتي بزرگ در ايالات متحده است و مؤسسات مختلف براي گرفتن تأييديه دولت امريكا در استفادة عمومي از اين روش درحال رقابت هستند. شركت‌هايي كه در حال پيگيري هستند عبارتند از:                                               Bausch & Lomb, Nidex , VISX and Summit Autonomous.

با در نظر گرفتن عوارض بالقوة جراحي، فهميدن اين مطلب كه چرا افراد مختلف استفادة از اين روش را به استفاده از عينك ترجيح مي‌دهند، مشكل است.

استفان بُرن[5] از «مؤسسة تحقيقات چشم بوستون» در اين باره مي‌گويد: «استفاده از اين روش كه به Customized corneal ablation موسوم است در حقيقات بيشتر جنبه طرحي زيبا دارد مگر اينكه شما يك بازيكن بيسبال باشيد! يا اينكه صدمات قبلي چشمي داشته باشيد بيشتر مردم نيازي براي ديدن بي‌نهايت واضح ندارند».

برن يك سئوال فلسفي هم مطرح مي‌كند «آيا ممكن است كه تفاوتهاي جزئي در فواصل كانوني نقاط مختلف قرنيه كه توسط بي‌نظمي‌هاي مختلف قرنيه‌اي ايجاد مي‌شود عملاً به چشم انسان در ديدن فركانس‌هاي مختلف نوري كمك كند؟ اگر اين چنين است آيا اين مطلوب‌تر از بينائي عالي كه صرفاً در يك فركانس نوري است، نمي‌باشد؟

و در ادامه مي‌افزايد: «شتاب اختراعات و نوآوري‌هاي بشري مجال اندكي براي تأمل در يك چنين سئوالاتي را مي‌دهد». او آه مي‌كشد و مي‌گويد: «وقايع زيادي در حال اتفاق افتادن است و امكانات فراواني در دسترس مي‌باشد و پولبهاي زيادي در جيبها موجود. و شايد مشكل باشد كه ما همين طور به پيش بتازيم».

                                              وحيد لطفي فرد ـ پزشكي

Ref: News Scan- Aprol 2001


 



[1] - Adaptive

[2] - Lasik

[3] - Star Wars

[4] - David R. Williams

[5] - Stephen Burns